Z Prof. dr hab. Barbarą Jankowską, Rektor Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, rozmawia Marcin Prynda

Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu jest uczelnią ze 100-letnią z tradycją, ale też nowoczesnymi, a nawet innowacyjnymi celami i ambicjami. Jakie kierunki rozwoju są Pani zdaniem kluczowe, pozwalając UEP pozostać jedną z najważniejszych uczelni ekonomicznych w kraju?

Zanim przejdę do kierunków rozwoju Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, warto rzeczywiście podkreślić, że jesteśmy Uczelnią z niemal 100-letnią tradycją. Nasz Uniwersytet powstał 12 października 1926 roku z inicjatywy przedsiębiorców jako Wyższa Szkoła Handlowa. Rok akademicki 2025/2026 jest z perspektywy naszego Uniwersytetu szczególny, bo obchodzimy 100-lecie naszej Uczelni. Nie ukrywam, że jesteśmy dumni z tego Jubileuszu, bo on pokazuje, że mamy za sobą już niemalże 100 lat kształcenia i prowadzenia badań naukowych na wysokim poziomie. Kształcenie i prowadzenie badań naukowych to nasza działalność statutowa, ale niesamowicie ważne jest także, z mojej perspektywy jako rektor UEP, rozwijanie zintegrowanej społeczności pracowników, studentów, doktorantów, absolwentów i partnerów naszego uniwersytetu. We wszystkich działaniach, które podejmujemy myśląc o kierunkach na przyszłość towarzyszy nam perspektywa uniwersytetu jako ośrodka kształtowania kompetencji i zachowań, które stawiają w centrum człowieka z całym bogactwem różnorodności. Uniwersytet dzisiaj i jutro to miejsce, gdzie promuje się postawy łączące wysokie walory etyczne i przedsiębiorcze, nakierowane na budowanie poczucia bezpieczeństwa, porozumienia i jedności. To miejsce kreowania rzetelnej, niepoddającej się manipulacji wiedzy, która zmienia rzeczywistość – oddziałuje na gospodarkę, politykę i rozwój regionu, zatem służy w ujęciu długookresowym dobru społeczeństwa. Mając to wszystko na uwadze, podejmujemy wyzwanie redefiniowania programów, metod i form nauczania, prowadzenia badań naukowych, sposobów zarządzania Uczelnią.

Kierunki rozwoju Uniwersytetu muszą uwzględniać trendy w otoczeniu uczelni, które wiążą się z cyfryzacją i sztuczną inteligencją, zrównoważonym rozwojem, nadchodzącym niżem demograficznym, dezinformacją i post-prawdą. Kierunki rozwoju UEP nakreśla nasza zaktualizowana strategia na lata 2025-2028. Nasze cele strategiczne to nowoczesna nauka, konkurencyjna dydaktyka, stabilność finansowa oraz atrakcyjność UEP dla szeroko pojętej grupy interesariuszy. Realizacja tychże celów strategicznych jest podporządkowana kierunkom rozwoju Uczelni na przyszłość – zatem zarówno kształceniu, jak i prowadzeniu badań w obszarze wykorzystania rozwiązań sztucznej inteligencji, ale nie tyle w wymiarze technicznym, co raczej z naciskiem na interakcje pomiędzy człowiekiem a sztuczną inteligencją. Uczelnia musi też być coraz bardziej ambasadorem zrównoważenia w myśl koncepcji ESG. Bardzo bym chciała, aby nasi studenci, doktoranci i potem absolwenci byli wyposażeni w kompetencje, które pozwolą im skutecznie radzić sobie z dezinformacją oraz post-prawdą, to wiąże się z analityką danych, strategiami identyfikowania manipulacji i odporności na narracje oparte na strachu. Naszym kierunkiem jest rozwijanie krytycznego myślenia.

Jednym z naszych flagowych przedsięwzięć są obecnie badania prowadzone w projekcie „UEP dla Gospodarki 5.0: Inicjatywa regionalna – efekty globalne”. Projekt jest realizowany w ramach programu Regionalna Inicjatywa Doskonałości (2024–2027), a jego celem jest rozwój badań dotyczących transformacji w kierunku Gospodarki 5.0. Docelowo dążymy do utworzenia centrum badań nad Gospodarką 5.0.

W świecie akademickim trwa globalna rywalizacja o talenty, zarówno studentów, naukowców, jak i partnerów biznesowych. Jakie działania podejmuje UEP, aby konkurować o najlepszych kandydatów zarówno w Polsce, jak i za granicą?

Słowa kluczowe w dyskusji nad przyciąganiem talentów – zarówno kandydatów na studia, pracowników i partnerów biznesowych – to transparentność, otwartość, nowoczesność, autentyczność, szacunek i zaufanie.

Mieszanka tych wartości jest z mojej perspektywy także nie do przecenienia, gdy dążymy do kształtowania atrakcyjnego środowiska edukacyjnego, rozwijania uniwersytetu, w którym naukowcy i przedstawiciele administracji akademickiej realizują ambitne cele oraz pozyskiwania partnerów biznesowych, dzięki którym uczelnia zyskuje szansę bycia jeszcze bardziej użyteczną dla społeczeństwa i gospodarki. To jak UEP rywalizuje o tak zróżnicowaną grupę talentów wymaga respektowania tych wartości w sposobie zarządzania sferą badawczą, dydaktyczną, sferą współpracy wewnątrz- i pozauczelnianej. Działanie w myśl tych wartości musi być też komunikowane szeroko pojętym interesariuszom uczelni, zatem ważna jest aktywność w mediach, w tym w mediach społecznościowych. I tutaj tak ważna jest autentyczność przekazu.

W UEP dążymy do zaoferowania naszym studentom atrakcyjnego środowiska edukacyjnego oraz profesjonalnego procesu kształcenia. Zatem to musi być i środowisko i kształcenie, które odpowiada międzynarodowym standardom i wyzwaniom zmieniającego się otoczenia. Osoby decydujące się na kształcenie w Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu zyskują szansę rozwijania się w zróżnicowanym środowisku, co wiąże się z tym, że kształcimy osoby z różnych kontekstów kulturowych i stwarzamy szansę realizacji choćby fragmentu studiów zagranicą korzystając z Programu Erasmus + czy umów bilateralnych. Szkoła Doktorska UEP jest prowadzona w języku angielskim, dzięki czemu aplikują do niej także osoby z zagranicy. Prowadzimy dwa programy Executive MBA (EMBA), w tym EMBA Poznań-Atlanta prowadzony od 30 lat razem z Georgia State University w Atlancie, w pełni w języku angielskim. To jeden z naszych sposobów na przyciąganie osób z biznesu zainteresowanych rozwojem własnych kompetencji i sieci relacji biznesowych.

W naszej uczelni kładziemy nacisk na umiejętności współpracy, tak dziś potrzebne w realnym świecie na rynku pracy. Rozwojowi temu służą realizowane przez naszych studentów projekty w ramach ich zajęć dydaktycznych, jak i liczne inicjatywy podejmowane przez organizacje studenckie. W Uczelni aktywnie funkcjonuje 8 organizacji studenckich oraz 54 studenckie koła naukowe. W życiu studenckim prężnie uczestniczy Parlament Studencki UEP oraz Niezależne Zrzeszenie Studentów. To zróżnicowana i szeroka przestrzeń do rozwoju dla naszych studentów. Warto podkreślić, że nasi studenci są włączani do formalnych organów, gremiów, komisji, zespołów czy rad w Uczelni, są zapraszani do konsultacji dotyczących tematów ważnych dla Uczelni. Kształtujemy kulturę współtworzenia Uniwersytetu przez naszych studentów, wsłuchujemy się w ich głos, biorąc pod uwagę, że ich spojrzenie na świat jako generacji Z może się różnić od tego, co myślą i czują baby boomers czy przedstawiciele pokolenia X.

Kandydaci na studia w UEP przechodzą formalną procedurę rekrutacyjną i ona nie odbiega jakoś wyraźnie od podejścia w innych uniwersytetach ekonomicznych. Zatem sposobem zrekrutowania osób zaangażowanych, którzy z pasją przyjdą studiować w naszym Uniwersytecie jest pokazanie naszej oferty dydaktycznej i komunikowanie o środowisku edukacyjnym. Informując o tych walorach studiowania w UEP, zyskujemy szansę na przyciągnięcie większej liczby kandydatów, z których potem na określony limit miejsc może dostać się określona liczba osób jeszcze bardziej zmotywowana do rozwoju. Oczywiście mamy też swoje wyzwania i jak wszystkie uczelnie zmagamy się ze zjawiskiem drop-outu. Niemniej jednak konkurując stawiamy na podejście projakościowe. Podnoszeniu i poświadczaniu jakości w różnych sferach funkcjonowania Uniwersytetu służą akredytacje i certyfikaty, w tym m.in.: AMBA, CEEMAN IQA, BSIS Impact, CFA Institute, CEPI, ACCA, HR Excellence in Research, PRME.

Współczesna gospodarka przechodzi dynamiczne transformacje: digitalizacja, sztuczna inteligencja, zielona zmiana, presja geopolityczna. Jak uczelnia ekonomiczna powinna przygotowywać studentów do funkcjonowania w tak nieprzewidywalnym i wielowątkowym otoczeniu?

To pytanie wiąże się w pewien sposób z tym, o czym mówiłam, sygnalizując jak przyciągamy kandydatów na studia. Co jednak można dodać? Myśląc o wielowątkowości i nieprzewidywalności otoczenia ważne jest po pierwsze oswajanie studentów z tym, że nieprzewidywalność i wielowątkowość to rzeczywistość, w której działamy i warto ją traktować w kategoriach wyzwania i motywacji do poszukiwania rozwiązań. Kształtując profesjonalne kadry dla biznesu przede wszystkim, ale także dla administracji publicznej, warto wspierać studentów w zmianie optyki postrzegania zagrożeń. Obok myślenia krytycznego, coraz bardziej na znaczeniu zyskuje tzw. myślenie kwantowe (quantum thinking), czyli myślenie inspirowane zasadami teorii kwantowej. Wiąże się ono z jednoczesnym rozważaniem wielu możliwości i holistycznym podejściem do problemów, co wymaga uwzględniania złożonych współzależności między zjawiskami oraz tolerancji dla niepewności. Rozwijaniu takiego sposobu myślenia sprzyjają innowacyjne metody dydaktyczne, jak chociażby PBL (Problem-Based Learning), czyli uczenie się poprzez rozwiązywanie problemów. Punktem wyjścia do rozwoju kompetencji u studentów jest wówczas realny problem, a nie teoria. Wymaga to od studentów aktywnej pracy w małych grupach, natomiast wykładowca nie podaje gotowych rozwiązań, ale bardziej moderuje dyskusję. Jest bardziej tutorem niż nauczycielem. Dół formularza

Nowoczesne metody dydaktyczne są nieodzowne jeśli chcemy rozwijać kompetencje przyszłości u studentów. Zaś proces dydaktycznyto kompleksowy proces planowania, realizacji i oceny działań edukacyjnych, który wymaga ciągłego wsparcia i podnoszenia kompetencji dydaktycznych nauczycieli akademickich, co znów mocno wiąże się z nowoczesnymi metodami dydaktycznymi. W maju 2025 roku na UEP zostało powołane Centrum Dydaktyki Akademickiej (CDA). Nowe centrum wspiera nie tylko nauczycieli akademickich w nauczaniu, ale także studentów w procesie studiowania i i przyczynia się do kształtowania przyjaznego środowiska edukacyjnego.

Coraz częściej mówi się o potrzebie odejścia od tradycyjnych modeli nauczania ekonomii. Czy polskie programy kształcenia powinny zostać mocniej zorientowane na praktykę, interdyscyplinarność i kompetencje przyszłości? Czy może już wdraża się takie systemy edukacji na uczelniach ekonomicznych, w tym UEP?

Interdyscyplinarność oraz zorientowanie na praktykę są konieczne z perspektywy rozwijania kompetencji przyszłości. Podobnie w rozwijaniu myślenia kwantowego, o którym wspomniałam, bardzo pomocne jest „konfrontowanie” studentów z praktykami. Kontakt studentów UEP z praktyką jest priorytetem, który wciąż rozwijamy w Uniwersytecie. W tym momencie jednak warto także podkreślić, że rozmawiamy o uniwersytecie, a nie o uczelni wyższej zawodowej. Zatem w uniwersytecie mamy kształcenie akademickie. Nie oznacza to jednak, że ono dokonuje się w oderwaniu od praktyki, bo klasyczne ujęcie kompetencji w ogólne wskazuje, że jest to konstrukcja trójwymiarowa – wiedza, umiejętności i postawy. Polska Rama Kwalifikacji, którą respektują uniwersytety, wskazuje efekty uczenia się na określonych poziomach, w tym na poziomie studiów licencjackich i magisterskich odwołując się właśnie do terminu kompetencji. Zatem studenci w uniwersytecie realizując efekty uczenia się pozyskują wiedzę i potem uczą się jej stosowania rozwijając określone umiejętności. W rzeczywistości uniwersytetu ekonomicznego to jest bardzo wyraźne. Przytoczę kilka faktów dotyczących UEP. Od kilku lat realizujemy inicjatywę Executives in Residence. W ramach tego formatu współpracy menedżerowie wysokiego szczebla z międzynarodowym doświadczeniem aktywnie włączają się w życie Uczelni, dzieląc się na różne sposoby swoimi bogatymi doświadczeniami. Prowadzimy także Szkołę Liderek i Liderów. To program, który obejmuje 50 godzin warsztatów stacjonarnych i on-line prowadzonych przez doświadczonych praktyków rynkowych reprezentujących podmioty skupione w Klubie Partnera UEP, w tym absolwentów UEP, oraz z firm współpracujących, zasilanych kadrą nauczycieli akademickich. Program zorientowany jest na rozwijanie kompetencji zawodowych, naukowych i komunikacyjnych, w tym krytycznego i kreatywnego myślenia, współdziałania i pracy grupowej, a także podejmowania decyzji i przywództwa. Informacja o uczestnictwie w Szkole jest zamieszczana w suplemencie do dyplomu ukończenia studiów. Studenci w ramach Szkoły Liderek i Liderów UEP realizują także wizyty studyjne w przedsiębiorstwach. Inną inicjatywą włączającą praktyków do procesu kształcenia studentów są zajęcia w ramach programu Liderzy dla Studentów (LIS).

Jesteśmy w procesie realizacji projektu „Tworzenie i modyfikacja kierunków studiów w Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu” nr FERS.01.05-IP.08-0360/23. Do oferty studiów drugiego stopnia zostały wprowadzone dwa kolejne nowe kierunki: cyfrowe łańcuchy dostaw (studia stacjonarne drugiego stopnia) oraz zrównoważone zarządzanie kapitałem ludzkim (studia stacjonarne drugiego stopnia). Dzięki temu projektowi zostały również wprowadzone zmiany w programach studiów na kierunkach: informatyka i analityka danych (studia stacjonarne i niestacjonarne pierwszego stopnia), jakość i rozwój produktu (studia stacjonarne drugiego stopnia), marketing (studia stacjonarne i niestacjonarne drugiego stopnia), nadzór i kontrola (studia stacjonarne drugiego stopnia, kierunek praktyczny). Wszystkie nowe i modyfikowane kierunki studiów zgodnie z celem projektusą dostosowane do potrzeb rozwoju gospodarki oraz zielonej i cyfrowej transformacji oraz będą realizowane we współpracy z praktykami. Pozwoli to na upraktycznienie kierunków i wzmocnienie ich interdyscyplinarnego charakteru, poprzez włączenie zagadnień dot. zrównoważonego rozwoju i rozwoju cyfrowej gospodarki. Dzięki środkom projektu, dla kierunków informatyka i analityka danych oraz cyfrowe łańcuchy dostaw, na UEP powstaje Multimedialne Laboratorium Dydaktyczne. Do oferty studiów UEP dołączony został także kierunek rewizja finansowa, który jest prowadzony w porozumieniu z PIBR (Polska Izba Biegłych Rewidentów).

Zorientowaniu na kompetencje przyszłości służą także krótsze formy kształcenia, warto wspomnieć o ofercie studiów podyplomowych. W roku akademickim 2024/2025 uruchomiliśmy łącznie 62 edycje studiów podyplomowych (poza studiami Executive MBA), w tym 8 nowych programów. W zestawie tychże największym zainteresowaniem cieszyły się studia podyplomowe Menedżer ESG. Zatem dużo inicjatyw i działań się toczy, ale nie ustajemy w wysiłkach.

Została Pani powołana do międzynarodowej Rady Doradczej AACSB. Jakie znaczenie ma to wyróżnienie nie tylko dla UEP, lecz także dla polskiego środowiska akademickiego? Jakie globalne trendy w edukacji biznesowej i ekonomicznej szczególnie warto wprowadzać na rodzimych uczelniach?

Powołanie mnie do European Advisory Council (EAC) przy AACSB to dla mnie z jednej strony ogromne wyróżnienie, a z drugiej odpowiedzialność. AACSB (The Association to Advance Collegiate Schools of Business)to założona w 1916 roku w Stanach Zjednoczonych międzynarodowa organizacja non‑profit, zajmująca siępodnoszeniem jakości kształcenia w szkołach biznesu i uczelniach ekonomicznych na świecie. Warto dodać, że wśród uczelni będących członkami AACSB i podmiotami akredytowanymi przez AACSB znajdują się tak renomowane jednostki, jak:Massachusetts Institute of Technology, Columbia University, Harvard University, Yale University, London Business School, Erasmus University Rotterdam, Maastricht University czy też University of Ljubljana.

EAC ma za zadanie doradzać kierownictwu AACSB w sprawach dotyczących kształcenia na potrzeby sektora biznesu. Zadaniem członków rady jest m. in. wspieranie adaptacji globalnych standardów akredytacyjnych do lokalnych realiów edukacyjnych i rynkowych. Rada angażuje się także w opracowywanie inicjatyw edukacyjnych, które łączą teorię z praktyką, oraz w promowanie współpracy między uczelniami i sektorem biznesowym. Zaangażowanie w Radzie to realny wpływ na rozwój globalnych standardów edukacji biznesowej, tak aby jeszcze lepiej dostosować kształcenie do potrzeb studentów i wymagań rynku pracy.

AACSB posługuje się określonymi standardami, które muszą spełnić uczelnie ubiegające się o akredytację. Globalne trendy w edukacji biznesowej i ekonomicznej to trendy zorientowane na rozwijanie przywołanych już wcześniej kompetencji przyszłości, w tym analitycznego myślenia, kreatywności, umiejętności przywództwa i komunikowania się oraz budowania odporności na szoki u przyszłych menedżerów. Trendy te wiążą się także z wykorzystywaniem sztucznej inteligencji w procesach kształcenia. Jak się okazuje włączanie rozwiązań SI do edukacji pobudza dyskusję nad aspektami etycznymi tego typu rozwiązań na całym świecie.

UEP od lat współpracuje z biznesem oraz administracją publiczną. Jak Pani ocenia aktualny poziom współpracy nauki i gospodarki w Polsce? Co jeszcze możemy zrobić, aby uczelnie były realnym partnerem w kształtowaniu polityki gospodarczej?

Prawdą jest, że UEP od lat współpracuje z biznesem i administracją publiczną. Od początku mojej – na razie krótkiej kadencji rektor UEP podkreślam, że to dla mnie ważne, ale też jednocześnie oczywiste – dalszy rozwój tych relacji. Bardzo mnie cieszy potencjał naszej współpracy z sektorem biznesu oraz otoczenia biznesu. To rodzi konkretne korzyści zarówno dla Uniwersytetu, jak i naszych partnerów. Przykładem może być utworzenie w naszej uczelni pierwszego w sektorze uczelni publicznych funduszu wieczystego „Kapitał Żelazny UEP”. Uruchomienie tego typu mechanizmu finansowego było możliwe dzięki współpracy z SGB Bankiem. Dzielę się tym z Państwem, bo to ważna sprawa w sytuacji uczelni publicznej, która ma ambicje rozwijać się dla dobra studentów, doktorantów, pracowników i partnerów, a nie tylko trwać, a to rzecz jasna wymaga także rozwiązań finansowych. Natomiast jeśli chodzi o bycie realnym partnerem w kształtowaniu polityki gospodarczej, to pierwszą sprawą jest według mnie otwarcie się osób kształtujących politykę gospodarczą na wysłuchanie propozycji ekspertów z sektora nauki. Jeśli dajemy sobie szansę nawzajem, aby do siebie mówić i się słuchać, to wypracowanie wspólnego rozwiązania jest bardziej prawdopodobne. Warto też włączać uczelnie do wszelkich projektów nakierowanych na diagnozę wyzwań gospodarczych.

Pani naukowe zainteresowania dotyczą m.in. umiędzynarodowienia przedsiębiorstw, klastrów gospodarczych i innowacyjności firm. Jak Pani zdaniem zmienia się dziś znaczenie międzynarodowych sieci współpracy i klastrów w kontekście rosnącej niepewności geopolitycznej oraz przebudowy globalnych łańcuchów wartości? Czy polskie firmy są gotowe, by w pełni wykorzystać te procesy do budowania przewagi konkurencyjnej?

Jako ekonomistka odpowiedziałabym, że to zależy. Z jednej strony rosnąca niepewność geopolityczna może być postrzegana jako czynnik umacniający już istniejące klastry, bo zagrożenie pochodzące spoza danego kraju, może motywować do umacniania więzi lokalnych i budowania sieci wartości skupionej na podmiotach lokalnych. Z drugiej strony, jeśli wyzwania geopolityczne będą przekładały się na dostępność określonych dóbr w granicach danego kraju, na znaczeniu zyskają międzynarodowe sieci współpracy. Ważnym czynnikiem jest na pewno lokalizacja podmiotów tworzących sieć międzynarodową w stosunku do ewentualnych zagrożeń geopolitycznych. Gdyby odwołać się do doświadczeń z pandemii, pewnie doszlibyśmy do wniosku, że budowanie silnych sieci lokalnych podmiotów ma sens i przekłada się na odporność gospodarki. Natomiast według mnie posiadanie silnych, opartych na zaufaniu relacji biznesowych w sieciach współpracy międzynarodowej czy lokalnej to zawsze atut dla przedsiębiorstwa.

Zaś czy polskie przedsiębiorstwa są gotowe, aby te procesy usieciowienia wykorzystać w warunkach niepewności geopolitycznej do budowania swojej przewagi konkurencyjnej zależy znów od szeregu czynników. Na pewno ważne jest branżowe osadzenie polskich firm włączonych w sieci międzynarodowe. Jeśli są to podmioty z branż niższych technologii, zaangażowane w procesy charakteryzujące się niższą wartością dodaną, czy niewymagające unikatowego know-how, ich pozycja w sieci jest słabsza, łatwiej takie podmioty zastąpić innymi. Raport OECD z marca 2025 roku – Strengthening FDI and SME Linkages in Poland pokazuje, że produktywność pracy w Polsce — mierzona jako wydajność na osobę zatrudnioną — nadal pozostaje poniżej średniej OECD i UE. Nasz kraj ma tendencję do koncentrowania się na przemysłach o niższej technologii w porównaniu z wieloma krajami UE. Znaczenie przemysłów wysokiej technologii jest niższe niż w sąsiednich krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Dobrą informacją jest, że w naszym kraju na znaczeniu zyskują usługi wysokiej technologii, takie jak programowanie komputerowe i usługi IT. Rozwój usług opartych na wiedzy może być wykorzystany do przyciągnięcia inwestycji w nowe branże i wzmocnienia potencjału krajowych firm, w tym małych i średnich przedsiębiorstw. Niemniej jednak fakt, że ostatnie lata pokazują włączenie Polski w globalne łańcuchy wartości z postępującą integracją wsteczną, sugeruje – jak wskazuje się w Raporcie OECD – że nasz kraj coraz bardziej uczestniczy w montażu przetworzonych dóbr z użyciem komponentów importowanych. Zatem przedsiębiorstwa wielonarodowe (MNE) działające w Polsce w znacznej mierze importują dobra pośrednie, co przekłada się na ograniczenie korzystania z oferty lokalnych dostawców. Wydaje się, że w ten sposób powracamy znów do dyskusji nad innowacyjnością polskich przedsiębiorstw, co nawiązuje także do roli współpracy sektora biznesu z sektorem nauki.

Ostatnie lata pokazały, jak ważna jest odporność gospodarcza – zarówno na poziomie państw, jak i przedsiębiorstw. Z perspektywy ekonomistki i rektor uczelni: jakie kompetencje i modele zarządzania będą kluczowe dla polskich firm, aby zwiększyć ich konkurencyjność, szczególnie w świecie po 2030 roku?

Kompetencje ważne dla firm po 2030 roku to kompetencje, które musimy rozwijać u naszych studentów już dzisiaj. To cały pakiet kompetencji przyszłości. Należy oczekiwać, że świat będzie dalej doświadczał transformacji cyfrowej i zielonej. Rozwiązania sztucznej inteligencji będą powszechnie dostępne. Firmy będą potrzebowały kompetencji z obszaru zarządzania opartego na danych, co będzie wymagało odwoływania się do analityki danych, automatyzacji, sztucznej inteligencji i umiejętności współpracy między człowiekiem a sztuczną inteligencją. Jeszcze większego znaczenia nabierze zwinność organizacji, działanie firm w sieciach, ekosystemach oraz kapitał intelektualny. Zatem postępującej cyfryzacji środowiska pracy musi towarzyszyć większa troska o pracownika, tak aby pobudzać jego kreatywność. Natomiast zielona transformacja będzie indukowała zielone zarządzanie. To znów będzie wiązało się z wdrażaniem koncepcji ESG, monitorowaniem śladu węglowego oraz rozwojem gospodarki obiegu zamkniętego. Optymalizacja łańcuchów dostaw w odpowiedzi na wyzwania klimatyczne może prowadzić do wzrostu znaczenia sieci podmiotów w bliskości geograficznej. W ten sposób fenomen klastrów może szczególnie w branżach produkcyjnych znów zyskać na znaczeniu.