W siedzibie Polskiego Czerwonego Krzyża w Warszawie odbyło się spotkanie poświęcone bieżącej sytuacji zagospodarowania tekstyliów i odpadów tekstylnych w Polsce. Było ono odpowiedzią na poważne problemy środowiskowe, gospodarcze i społeczne, jakie w ostatnich miesiącach dotykają ten sektor.

W dużej mierze odpowiada za nie napływ taniej, niskiej jakości odzieży spoza Unii Europejskiej, często niespełniającej norm i trudnej do ponownego wykorzystania. Problem osiągnął swe apogeum na początku 2025 r., po nieprzygotowanym wprowadzeniu nowych zasad segregacji odpadów z obowiązkiem selektywnej zbiórki tekstyliów. Do tego doszła niedostateczna edukacja społeczeństwa oraz brak mechanizmu finansowania w oparciu o zasadę Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP).

Skutki dla organizacji i konsumentów

Konsekwencje obecnej sytuacji są dotkliwe. W kontenerowych zbiórkach odzieży używanej aż 60% stanowią odpady, co pozbawia organizacje charytatywne źródła finansowania i zmusza wiele z nich do ograniczenia działalności.

Jednocześnie firmy przetwarzające odpady mierzą się z kilkukrotnym wzrostem kosztów utylizacji, a samorządy i przedsiębiorstwa gospodarujące odpadami ostrzegają, że obciążenia finansowe ostatecznie spadną na konsumentów.

Niepokoi również rosnąca skala porzucania odzieży na ulicach i w lasach, a także niekontrolowany napływ tekstyliów nadających się do ponownego użycia do Punktów Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych.

Apel o systemowe zmiany

W odpowiedzi na te problemy uczestnicy spotkania podkreślili konieczność jak najszybszego działania i wypracowania rozwiązań na „tu i teraz” oraz systemowych zmian, zarówno na poziomie krajowym, jak i unijnym, apelując o nowelizację przepisów prawa i wdrożenie unijnych regulacji dotyczących odpadów, w tym zasad ROP dla tekstyliów. Wypowiadając się z pozycji praktyków i ekspertów zaproponowali rekomendacje, które pozwoliłyby poprawić sytuację na rynku tekstyliów i zadeklarowali chęć współpracy z administracją państwową.

Nowy system – jak podkreślono – powinien czerpać z dobrych praktyk innych krajów europejskich, wspierać ponowne wykorzystanie tekstyliów, w szczególności przez organizacje pozarządowe, dotychczas zaangażowane w ich zbiórki, a także zawierać elementy edukacji społecznej oraz wprowadzać zachęty finansowe dla innowacyjnych rozwiązań.

Potrzeba wspólnego działania

Wierzymy, że nasza inicjatywa przyczyni się do wypracowania prośrodowiskowych rozwiązań, które będą korzystne dla całego łańcucha wartości tekstyliów. Chcemy wzmocnić konkurencyjność polskiej gospodarki, a jednocześnie zapewnić zgodne z misją społeczną zagospodarowanie odzieży i tekstyliów – podkreśliła Katarzyna Mikołajczyk, dyrektor generalna PCK.

W spotkaniu uczestniczyły m.in. Federacja Konsumentów, Caritas Polska, Jeronimo Martins Polska, Castorama, Amazon, SMYK, Rekopol, VIVE Textile Recycling, Rada RIPOK Związek Pracodawców, Izba Branży Komunalnej, Związek Pracodawców Przemysłu Odzieżowego i Tekstylnego, a także przedstawiciele samorządów, środowiska akademickiego i mediów branżowych.

Apel środowiska trafił 30 września do Kancelarii Prezydenta RP, Minister Klimatu i Środowiska, Ministra Finansów i Gospodarki, Ministerstwa Rozwoju i Technologii, a także przewodniczących kilku komisji Senatu RP i Sejmu RP.

Pełna treść apelu na www.pck.pl