Świerk pospolity to jedno z najczęściej spotykanych drzew iglastych w Europie. Choć wiele osób kojarzy go głównie z bożonarodzeniową choinką, w rzeczywistości kryje w sobie znacznie więcej – jest prawdziwą kopalnią naturalnych składników, które od wieków wykorzystywano w celach leczniczych. Współczesna nauka w dużej mierze potwierdza to, co wiedzieli już nasi przodkowie.
Co kryje się w świerku?
W różnych częściach świerku znajdują się cenne substancje o działaniu zdrowotnym: • żywica – dawniej wykorzystywana m.in. do plastrów i maści, • olejek eteryczny z igieł – stosowany dziś w perfumerii, inhalacjach i syropach na kaszel, • młode pędy – z których robi się napary i syropy.
Kora świerkowa zawiera również sporo garbników, które mają właściwości ściągające i antybakteryjne.
Dlaczego świerk pomaga przy przeziębieniu?
Od pokoleń napary z młodych pędów świerku stosowano na kaszel i katar. Nie bez powodu – olejki eteryczne mają działanie: • odkażające, • przeciwzapalne, • ułatwiające odkrztuszanie.
Z tego powodu świerk pojawia się w składzie syropów na kaszel, pastylek do gardła i mieszanek inhalacyjnych. Pomaga oczyścić drogi oddechowe i złagodzić podrażnienia.
Co potwierdza nauka?
Jedno z badań klinicznych wykazało, że maść na bazie żywicy świerkowej skuteczniej leczyła odleżyny niż standardowy preparat oparty na polimerze celulozy. Wyniki były lepsze zarówno w ranach płytkich, jak i głębokich, zakażonych i niezakażonych.
W laboratoriach potwierdzono także: • silne działanie przeciwgrzybicze wobec dermatofitów, • działanie przeciwbakteryjne – zarówno na bakterie Gram-dodatnie, jak i Gram-ujemne, • aktywność wobec drożdżaków Candida albicans.
Nic dziwnego, że żywica i olejek świerkowy są częstym składnikiem maści na skórę.
Kiedy trzeba uważać?
Choć świerk jest ogólnie bezpieczny, istnieją pewne przeciwwskazania. Lepiej unikać jego stosowania, jeśli: • masz astmę lub przewlekłe choroby płuc, • cierpisz na chorobę Parkinsona, • jesteś w ciąży lub karmisz piersią, • stosujesz diuretyki (leki moczopędne), • masz skłonność do alergii na olejki iglaste, • jesteś dzieckiem poniżej 12 roku życia.
Najczęstsze skutki uboczne to delikatne reakcje skórne, które pojawiają się rzadko.
Świerk w medycynie ludowej – co robiono dawniej?
W dawnych czasach świerk był jednym z najważniejszych „domowych lekarzy”. Wykorzystywano właściwie wszystko: • igły – na napary działające odkażająco i wzmacniająco, • szyszki – do nalewek i płukanek na gardło, • żywicę – jako naturalną maść na czyraki oraz… gumę do żucia poprawiającą higienę jamy ustnej, • gałązki – do kąpieli przeciwbólowych na stawy i rwę kulszową.
Wierzono też, że zapach świerku wpływa na dobre samopoczucie i poprawia witalność. Dziś wiemy, że to zasługa fitoncydów – lotnych związków, które działają bakteriobójczo i oczyszczają powietrze. Naturalne odkażanie powietrza i domowa pielęgnacja. Postawienie w pokoju naręcza świeżych gałązek świerkowych lub zalanie ich gorącą wodą pozwala naturalnie oczyścić powietrze. To sposób znany od dawna, a dziś wracający do łask, zwłaszcza zimą. Żywica świerkowa może służyć również jako naturalna „guma” odświeżająca oddech. Do przygotowania prostego płynu do płukania jamy ustnej wystarczy woda z jedną kroplą olejku eterycznego.
Autor: Katarzyna Krupińska
