Crowdfunding (finansowanie społecznościowe) jest nową alternatywną formą pozyskiwania finansowania dla przedsiębiorców poprzez mobilizację grup drobnych inwestorów za pośrednictwem platform internetowych. Taki model finansowania rozkłada ryzyko, umożliwia realizację innowacyjnych projektów i demokratyzuje inwestycje, umożliwiając osobom prywatnym wspieranie ważnych projektów.

Pojawienie się i rozwój crowdfundingu stwarza potencjał do transformacji struktury i mechanizmów pozyskiwania kapitału przede wszystkim przez małe i średnie przedsiębiorstwa, w tym tzw. „startupy”, co jest szczególnie cenne w czasach kryzysów finansowych utrudniających dostęp do finansowania.

Tradycyjne źródła finansowania, świadczone głównie przez banki, mogą utrudniać pozyskiwanie finansowania, w szczególności przez małe firmy, ponieważ takie przedsiębiorstwa mogą nie posiadać aktywów mających stanowić zabezpieczenie. Ich brak zwiększa ryzyko dla banków w przypadku niewywiązania się kredytobiorcy ze spłaty kredytu.

Gwałtowny postęp technologiczny napędza rozwój crowdfundingu i wspierającej go infrastruktury cyfrowej. Z kolei dzięki dostępowi do kapitału w formie crowdfunding firmy mogą inwestować, w szczególności w badania i rozwój, zatrudniać wykwalifikowany personel i pozyskiwać niezbędne zasoby do innowacji.

Jak działa crowdfunding?

Wykorzystując potencjał Internetu, crowdfunding umożliwia osobom fizycznym nawiązanie kontaktu z potencjalnymi fundatorami i pozyskanie od nich kapitału na różne projekty, często w stosunkowo niewielkich kwotach. Ta demokratyzacja finansowania stworzyła nowe możliwości rozwoju gospodarczego.

Crowdfunding różni się od tradycyjnych metod finansowania tym, że opiera się na prostszych umowach, wymaga mniej informacji i dokumentów, i choć angażuje większą liczbę inwestorów wymaga znacznie krótszego procesu pozyskiwania funduszy.

To nowatorskie podejście do finansowania, które umożliwia indywidualnym założycielom projektów nastawionych na zysk, pozyskiwanie funduszy od szerokiego grona osób, zazwyczaj w zamian za przyszłe produkty lub udziały.

Fundusze mogą również przybierać formę darowizn lub być wymianą za zachęty i/lub prawa głosu w celu wsparcia konkretnych inicjatyw i projektów społecznych.

Generalnie crowdfunding można podzielić na następujące kategorie: model kapitałowy (inwestycyjny) , model pożyczkowy, model bonusowy i model donacyjny.

1. W pierwszym modelu crowdfundingu (modelu inwestycyjnym) (equity crowdfunding ) podmiot inwestujący w dany projekt otrzymuje świadczenie zwrotne w postaci np. udziałów/akcji.
2. Crowdfunding pożyczkowy (ang. crowdlending) stanowi rodzaj finansowania polegającego na udzieleniu pożyczki przez inwestora na rzecz właściciela projektu celem realizacji danego przedsięwzięcia.
3. Crowdfunding bonusowy (ang. reward-based crowdfunding), znany również jako crowdfunding oparty na nagrodach, to model finansowania społecznościowego, w którym wspierający przekazują środki finansowe na dany projekt, otrzymując w zamian niepieniężną nagrodę lub korzyści.
4. Crowdfunding donacyjny (oparty na darowiznach) (ang. donation based crowdfunding) to społecznościowe zbieranie funduszy, w którym darczyńcy wpłacają pieniądze na cel charytatywny, społeczny lub projekt pasjonacki bez oczekiwania zwrotu finansowego lub nagrody. Jest to najprostsza, najszybciej rozwijająca się forma finansowania, skupiona na wsparciu, a nie inwestycji.

Regulacje Prawne

1. Regulacje UE i przepisy krajowe

Rozporządzenie (UE) 2020/1503 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 października 2020 r. w sprawie europejskich dostawców crowdfundingu dla przedsięwzięć biznesowych („ESCP, ang. European Crowdfunding Service Providers”) / ustanowiło od 11 listopada 2023 r. jednolite ramy dla crowdfundingu opartego na inwestycjach i pożyczkach w całej Unii Europejskiej. Polska przyjęła ustawę o crowdfundingu dla przedsięwzięć biznesowych oraz pomocy dla pożyczkobiorców w dniu 7 lipca 2022 r. Większość przepisów weszła w życie z dniem 29 lipca 2022 r., przy czym niektóre obowiązki zostały odroczone do 10 listopada 2023 r. Modele crowdfundingu donacyjnego i bonusowego nie są objęte ww. regulacją.

2. Wymóg uzyskania licencji dla dostawcy usług finansowania społecznościowego

Prowadzenie działalności w formie crowdfundingu inwestycyjnego i crowdfunding pożyczkowego , wymaga uzyskania stosownego zezwolenia. Kwestia ta została uregulowana w art. 12 pkt 1 rozporządzenia ECSP, w świetle którego osoba prawna zamierzająca świadczyć usługi finansowania społecznościowego obowiązana jest złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności jako dostawca usług finansowania społecznościowego do właściwego organu państwa członkowskiego UE, w którym znajduje się jego siedziba. W Polsce będzie to Komisja Nadzoru Finansowego, która monitoruje jednocześnie platformy crowdfundingu, które muszą spełniać szereg wymogów m.in. w zakresie zarządzania ryzykiem, należytą starannością, bezpieczeństwa itd.

c) Wymogi dla właścicieli projektów i limity finansowe

Finansowanie w ramach crowdfundingu musi być przeznaczone na konkretne przedsięwzięcie a właściciel projektu ma obowiązek sporządzić tzw. dokument KIIS (Key Investment Information Sheet), który jest odpowiednikiem prospektu emisyjnego w uproszczonej formie i musi być jasny i rzetelny, informować inwestorów, którzy będą z reguły przedsiębiorcami o formach zabezpieczenia zainwestowanego kapitału. Rozporządzenie ECSP określa maksymalną kwotę, jaką można pozyskać w ramach jednego projektu w ciągu 12 miesięcy bez konieczności publikacji pełnego prospektu emisyjnego. Limit ten wynosi obecnie 5 mln EURO.

Podsumowanie

Crowdfunding oferuje alternatywę dla tradycyjnych źródeł finansowania, szczególnie dla firm, które mają trudności ze spełnieniem rygorystycznych wymogów kredytowych. Może to sprzyjać innowacyjności i przedsiębiorczości.

Mobilizując dużą grupę darczyńców inwestujących mniejsze kwoty, crowdfunding skutecznie rozkłada ryzyko finansowe. Takie podejście oparte na dzieleniu się ryzykiem sprawia, że bardziej opłacalne jest realizowanie innowacyjnych projektów, które mogłyby zostać uznane za zbyt ryzykowne dla indywidualnych inwestorów lub pożyczkodawców.

Ponadto crowdfunding może umożliwić osobom fizycznym inwestowanie w projekty, w które wierzą, co potencjalnie prowadzi do bardziej zróżnicowanych źródeł finansowania i sprawiedliwszego dostępu do kapitału. Crowdfunding może również wspierać rozwój innowacyjnych problemów społecznych i środowiskowych.

(radca prawny, dr Robert Lewandowski)

Characteristics of Crowdfunding and Selected Legal Aspects

(Legal Advisory Board, Dr. Robert Lewandowski)

I. Introduction

Crowdfunding is a new, alternative form of raising finance for entrepreneurs, involving the mobilization of groups of small investors via online platforms. This financing model spreads risk, enables the implementation of innovative projects, and democratizes investment by enabling individuals to support important initiatives.

The emergence and development of crowdfunding creates the potential to transform the structure and mechanisms of capital raising, primarily for small and medium-sized enterprises, including startups. This is particularly valuable in times of financial crises that hinder access to financing.

Traditional sources of financing, offered primarily by banks, can make financing difficult, especially for small businesses, as such enterprises may lack assets to serve as collateral. This lack of collateral increases the risk for banks in the event of borrower default.

Rapid technological advancements are driving the development of crowdfunding and the digital infrastructure that supports it. Access to capital through crowdfunding allows companies to invest, particularly in research and development, hire qualified personnel, and acquire the necessary resources for innovation.

II. The Nature of Crowdfunding

By leveraging the potential of the internet, crowdfunding allows individuals to connect with potential funders and raise capital for various projects, often in relatively small amounts. This democratization of financing has created new opportunities for economic development.

Crowdfunding differs from traditional financing methods in that it is based on simpler agreements, requires less information and documentation, and, despite involving a larger number of investors, has significantly shortened the fundraising process.

This innovative approach to financing allows individual founders of for-profit projects to raise funds from a wide range of individuals, typically in exchange for future products or shares.

Funding can also take the form of donations or be exchanged for incentives and/or voting rights to support specific social initiatives and projects.

Broadly speaking, crowdfunding can be divided into the following categories: equity (investment) model, loan model, reward model, and donation model.

a) In the first (investment) crowdfunding model (also called equity crowdfunding), the investor in a given project receives a return in the form of shares, for example.

b) Crowdlending is a type of financing in which an investor provides a loan to the project owner to implement it.

c) Rewards-based crowdfunding, also known as reward-based crowdfunding, is a crowdfunding model in which donors contribute funds to a project and receive a reward or non-monetary benefits in return.

d) Donation-based crowdfunding is a crowdfunding method in which donors contribute money to a charitable, social, or passion project without expecting a return or financial reward. It is the simplest and fastest-growing form of financing, focusing on support rather than investment.

III. Legal Provisions

1) EU and National Regulations

Regulation (EU) 2020/1503 of the European Parliament and of the Council of 7 October 2020 on European Crowdfunding Service Providers („ESCPs”) established a single framework for investment- and lending-based crowdfunding across the European Union from 11 November 2023. Poland adopted the Act on Crowdfunding for Businesses and Assistance to Borrowers on 7 July 2022. Most of the provisions entered into force on 29 July 2022, with some obligations deferred until 10 November 2023. Donation- and premium-based crowdfunding models are not covered by the aforementioned Regulation.

2) Licensing Requirements for Crowdfunding Service Providers

Operating in the form of investment- and lending-based crowdfunding requires obtaining appropriate authorizations. This is regulated by Article 12(1) of the Regulation. 1 of the European Crowdfunding Regulation (ECSP), which requires legal entities wishing to provide crowdfunding services to submit an application for authorization to conduct crowdfunding activities to the competent authority of the EU Member State in which they are established. In Poland, this will be the Polish Financial Supervision Authority, which also supervises crowdfunding platforms, which must meet a number of requirements, including risk management, due diligence, security, etc.

3) Requirements for Project Owners and Financial Limits

Crowdfunding must be dedicated to a specific project, and the project owner is required to prepare a Key Investment Information Sheet (KIIS), which is a simplified version of the prospectus. It must be clear and precise, informing investors, typically entrepreneurs, about the security of the invested capital. The ECSP Regulation specifies the maximum amount that can be raised from a single project within 12 months without the need to publish a full prospectus. This limit is currently €5 million.

IV. Summary

Crowdfunding offers an alternative to traditional financing, particularly for companies that struggle to meet stringent credit requirements. This can foster innovation and entrepreneurship.

By mobilizing a large group of donors investing smaller amounts, crowdfunding effectively spreads financial risk. This risk-sharing approach makes it more profitable to pursue innovative projects that might otherwise be deemed too risky for individual investors or lenders. Furthermore, crowdfunding can enable individuals to invest in projects they believe in, potentially leading to greater diversity in funding sources and more equitable access to capital. Crowdfunding can also support the development of innovative solutions to social and environmental challenges.