Czy w Świerku powstanie centrum materiałów przyszłości?

Komentarzy (0) Aktualności, Nauka

Naukowcy z Narodowego Centrum Badań Jądrowych rozpoczęli udział w konkursie Unii Europejskiej Teaming for Excellence. Jako laureaci selekcji krajowej otrzymali środki, za które wraz z kolegami z Francji i Finlandii będą przez rok przygotowywać plan biznesowy i badawczy projektu NOMATEN. Jeśli projekt zyska uznanie na poziomie europejskim, to w Świerku powstanie Centrum Doskonałości opracowujące nowe materiały na potrzeby medycyny, chemii, przemysłu jądrowego i zaawansowanych technologii.

W Świerku koło Otwocka odbyło się w dniach 7-8 września pierwsze spotkanie konsorcjum NOMATEN przygotowującego projekt Centrum Doskonałości Materiałów Funkcjonalnych dla Przemysłu i Medycyny. W skład konsorcjum wchodzą Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) oraz partnerzy z francuskiego Komisariatu Energii Jądrowej i Energii Alternatywnych (CEA) oraz fińskiego Centrum Badań Technicznych VTT. Partnerem konsorcjum jest także Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) jako potencjalna jednostka współfinansująca wypracowany projekt.

„Chcemy, by w Centrum Doskonałości NOMATEN były badane nowe materiały odporne na ekstremalne warunki pracy” – wyjaśnia prof. Jacek Jagielski, dyrektor Departamentu Fizyki Materiałów NCBJ, koordynator projektu. „W szczególności materiały takie są potrzebne inżynierom do konstrukcji reaktorów jądrowych nowych generacji i reaktorów termojądrowych. Muszą być wytrzymałe, odporne na temperaturę, korozję i promieniowanie. Nowe materiały o unikalnych właściwościach są też potrzebne w wielu innych gałęziach przemysłu, od lotniczego i kosmicznego do elektronicznego a nawet produkującego sprzęty domowe. Już dziś w Świerku mamy spore doświadczenie w badaniu i modyfikacji materiałów. Wykorzystujemy do tego nasze laboratoria oraz reaktor jądrowy Maria i plazmowe implantatory jonów. Koncepcja projektu opiera się na wykorzystaniu bardzo szerokiego wachlarza metod: od symulacji komputerowych w skali atomowej metodami dynamiki molekularnej poprzez różnorodne metody analityczne pozwalające na zbadanie struktury materiału i pomiar koncentracji defektów, po badania własności funkcjonalnych jak twardość, wytrzymałość, kruchość czy odporność na korozję. W naszym Centrum będziemy w stanie zaprojektować materiały o własnościach, które można będzie w wiarygodny sposób przewidzieć w okresie eksploatacji instalacji. W przypadku instalacji jądrowych okres ten może sięgać sześćdziesięciu, a nawet stu lat”.

„Działający w NCBJ Ośrodek Radioizotopów POLATOM ma z kolei ogromne doświadczenie i międzynarodową renomę w dziedzinie wytwarzania i projektowania nowych radiofarmaceutyków” – dodaje prof. Renata Mikołajczak (NCBJ), przewodnicząca Komitetu Naukowego konsorcjum. „Pracujemy nad poszerzaniem gamy substancji stosowanych w radiofarmacji i dążymy do pewnej personalizacji leków. W badaniach wykorzystujemy radioizotopy otrzymywane w reaktorze jądrowym w Świerku. Za trzy lata nasze możliwości jeszcze bardziej się poszerzą dzięki rozpoczętemu projektowi CERAD. Uruchomienie nowoczesnego cyklotronu jest szansą na kolejne nowe radiofarmaceutyki”.

„Niesłychanie ważnym potencjalnym odbiorcą nowych materiałów jest przemysł chemiczny” – kontynuuje prof. Jagielski. „Wiele ważnych z gospodarczego punktu widzenia procesów chemicznych wymaga temperatur powyżej 500 stopni Celsjusza. W takich temperaturach pozyskuje się m.in. paliwo wodorowe i produkuje paliwa płynne oparte na węglu i wodorze. Podwyższenie temperatury pracy instalacji otwiera nowe możliwości syntezy. Trudno przecenić znaczenie gospodarcze i ekologiczne rozwoju podobnych technologii. Wszystkie one wymagają linii produkcyjnych zbudowanych z materiałów o specjalnych właściwościach, które ma badać i opracowywać Centrum Doskonałości NOMATEN. Z tego powodu spore zainteresowanie naszym projektem wykazują polscy potentaci chemiczni. Nasz projekt jest bezpośrednio związany zarówno z Polskim Programem Energetyki Jądrowej jak też z programem budowy reaktorów wysokotemperaturowych chłodzonych gazem, tzw. HTGR. Dość powiedzieć, że wdrożenie tej technologii w Polsce pozwoliłoby na zmniejszenie importu gazu o ok. 25 proc. Poparcie dla projektu i jego znaczenie dla gospodarki podkreślił też dr Józef Sobolewski, Dyrektor Departamentu Energii Jądrowej Ministerstwa Energii, obecny na spotkaniu”.

„Pracujący w Centrum naukowcy będą mogli korzystać z naszego ośrodka superkomputerowego CIŚ w tworzeniu predykcyjnych modeli zachowania materiałów w ekstremalnych warunkach” – uzupełnia dr hab. Paweł Sobkowicz, zastępca dyrektora NCBJ ds. Innowacji i Wdrożeń. „Ważnym jest, że obliczenia obejmować będą skalę od femtosekund – czasu w jakim zachodzą szybkie procesy fizyczne – do dziesiątek lat – okresu trwałości infrastruktury przemysłowej”. Koncepcję badań opartą na wykorzystaniu symulacji komputerowych przewidywanych własności materiałów rozwija obecnie Finlandia, o czym mówił na spotkaniu inauguracyjnym konsorcjum profesor Kim Wallin z VTT.

„Zagraniczni partnerzy konsorcjum wnoszą ogromne doświadczenie, wiedzę i możliwości. Pokazało to dobitnie nasze spotkanie”– podsumowuje prof. Jagielski.

CEA odgrywa kluczową rolę w badaniach, rozwoju i innowacji w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa, energii jądrowej, badań technologicznych dla przemysłu, podstawowych badań w dziedzinie nauk przyrodniczych w Europie. Aktywnie uczestniczy w Europejskiej Przestrzeni Badawczej, a jej obecność na arenie międzynarodowej stale rośnie. W roku 2016 CEA została uznana przez agencję Reuters za najbardziej innowacyjną organizację badawczą na świecie. W latach 2008 – 2013 naukowcy CEA złożyli 2252 wnioski o patent głównie w sektorze energii (jądrowej i odnawialnej), półprzewodników, chemii i końcowych produktów konsumenckich. Innowacyjność CEA odzwierciedla również liczba partnerstw przemysłowych i spółek typu spin-off, które są związane z wypracowanymi tu technologiami (124 spółki powstałe od 2000 r.). Główne zadania CEA w rocznej fazie przygotowań projektu NOMATEN to opracowanie długoterminowej strategii i zaproponowanie mechanizmów finansowania oraz audyt poszczególnych zadań.

Fińskie Centrum Badań Technicznych VTT jest największą publiczną organizacją wspierającą badania w Europie Północnej zatrudniającą 2470 pracowników, z obrotem 272 mln euro. Może się pochwalić liczbą ponad 1200 patentów i zgłoszeń patentowych. VTT brał udział w ponad 1000 projektach badawczo-rozwojowych w UE. Tylko w 2015 roku VTT uczestniczył w 359 finansowanych przez Unię projektach badawczych. Eksperci Centrum pomagają klientom i partnerom tworzyć nowe produkty, procesy produkcyjne, metody i usługi. Szeroka sieć współpracujących operatorów VTT oznacza, że klienci uzyskują dostęp do najlepszej wiedzy na całym świecie. VTT może również oferować najwyższej klasy urządzenia badawcze oraz szeroki zakres usług związanych z prawami własności intelektualnej i licencjonowania. VTT będzie odpowiedzialne za przygotowanie modelu organizacyjnego oraz międzynarodowego planu marketingowego. Specjaliści VTT przygotują także propozycje polityki transferu technologii i dostępu do potencjału badawczego Centrum NOMATEN.

Udostępnij...Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *